Bugün Anthropic'te çalışan matematikçi Levent Alpöge, Kasım 2026'da Claude'la birlikte Riemann Hipotezi'nin bir ispatını bulduğunu duyurdu. Ona göre aynı yöntem, Dirichlet L-fonksiyonları için Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'ni de çözüyor. Duyuruya eşlik eden kısa notunda, çalışmayı Stepanov'un sonlu cisimler üzerindeki eğriler için verdiği argümanın soyundan gelen bir yaklaşıma kendisinin yönlendirdiğini anlatıyor. Teknik altyapının büyük kısmı ise Claude'dan gelmiş; fonksiyon cismi durumundaki ispatın dayandığı "katlılığı" taklit etmek için yaklaşık √X tane teta yükseltmesini (theta lift) zincirleme fikri de buna dâhil. Alpöge, kendi deyişiyle devasa ve okunamaz bir belge yayımlamak yerine yalnızca biçimsel ispatı paylaştı: 175.187 dosya ve 17,37 milyon satırdan oluşan bir Lean 4 arşivi.
Bu da bizim gibi meraklıları hiçbir insanın okuyamayacağı bir ispatla baş başa bıraktı. Ben de arşivi ve notu indirdim, Google'ın Gemini Neon üzerinde çalışan Antigravity ajanından Lean kaynak kodunu okuyup açıklamasını istedim. Ortaya aşağıdaki 43 sayfalık rehber çıktı. Rehber, argümanın mimarisini kodun statik incelemesinden yola çıkarak yeniden kuruyor. Her bölüm önce sade bir İngilizceyle, benzetmeler ve küçük çözümlü örneklerle açılıyor; Lean dosyalarındaki kesin önermeler ve eşitsizlikler ancak ondan sonra geliyor. Rehberi Alpöge yazmadı, gözden geçirmedi ya da onaylamadı. Kod da bu çalışmada derlenmedi: metin taramasında hiç sorry, özel aksiyom ya da native_decide çıkmadı, ama tam çekirdek denetiminin (lake build Main, #print axioms, lean4checker) hâlâ büyük bir makinede çalıştırılması gerekiyor. Rehberi bir doğrulama olarak değil, öne sürülen bir ispat için yapay zekânın çizdiği bir harita olarak okuyun.

Rehberi okuyun (PDF, 43 sayfa, İngilizce)
Rehberin titizliğini ve doğruluğunu yapay zekâlar üç kez denetledi (Gemini Neon High x 2, Claude Opus High).
Yorumlar