Financial Times’ın hesabına göre 2024, neredeyse 120 yıla uzanan kayıtlarda bir ilkti: Gelişmiş dünyada ulusal seçime giren iktidar partilerinin hepsinin oy oranı geriledi (Reason). Solu, sağı, merkezi fark etmedi. Fiyatlar artmıştı, pandemi sonrası dünya bir türlü düzene girmiyordu ve seçmen o sırada anahtarları elinde tutan kimse onu cezalandırdı.
Dört ya da sekiz yıl sonra, bu öfkenin sırtında iktidara gelenler de kendi payına hayal kırıklığı yaratacak ve seçmen bu kez öbür yana savrulacak. Buna demokratik hesap verebilirlik deyip kendimizi pohpohluyoruz. Oysa çoğu zaman öyle değil. Kusurlu bir seçenekten onun ayna görüntüsüne yalpalamak düzeltme sayılmaz; olsa olsa reflekstir.
Kitlesel demokrasinin merkezinde, terbiyeli politikacıların yüksek sesle söylemesi yasak olan rahatsız edici bir gerçek var. Kaba tabiriyle: Kalabalık çoğu zaman kalın kafalıdır.
Kalabalığın bilgeliğine, seçmenin eninde sonunda ülkeyi adalete ve refaha taşıyacağına körü körüne inandığımızı söylemeye şartlandırıldık. Tarih bu romantizme pek gerekçe sunmuyor. Her seçmen kitlesinin büyük bölümü makroekonominin, tedarik zincirlerinin ve kurumsal yönetişimin karmaşık işleyişi karşısında adeta okuma yazma bilmez. Daha kötüsü, yabancı düşmanlığı, ırkçılık ve kabile hoşgörüsüzlüğü insan toplumlarının kalıcı birer parçası olarak derinlerde birikmiş duruyor ve onları yeniden çağıracak kötü bir on yılı bekliyor.
Dünya hayal kırıklığı yaratan sonuçlar ürettiğinde seçmen nadiren kök neden analizi yapar. Oysa ülke çoğu zaman önceki birkaç hükümetin üst üste binen hatalarıyla zaten başarısızlığa mahkûm edilmiştir. Seçmen bunu sormaz; bir günah keçisi arar ve o an karşısında ne duruyorsa onun tersine uzanır.
Buna tepkisel siyaset diyelim: neyin işe yaradığına dair tutarlı bir kuramdan değil, son hayal kırıklığının öfkesinden beslenen siyaset. Savım basit. Sarkaç hangi yöne salınırsa salınsın tepkisel siyaset kötü siyasettir ve onu besleyen insani dürtüler bir yere gitmiyor. Hayal kırıklığı üretmeye devam edeceği kesin olan bir dünyada, zaman içinde kazandıran tek bahis kurallara oynanandır: kim kazanırsa kazansın onu bağlayan hukuka ve kamuoyunun havasına göre eğilip bükülmeyen mantığa.
Seçmen İktisatçı Değildir
Duygusallığa kapılmadan, kalabalığın neyi bilmediğinden başlayalım. Seçmenlerin çoğu kamu politikası hakkında çok az şey bilir ve dar anlamda bu son derece rasyoneldir. Tek bir oy bir seçimi neredeyse hiçbir zaman belirlemediği için, akşamlarınızı gümrük vergisinin yükünün kime bindiğini, sosyal güvenlik harcamalarının hesabını ya da para politikasını incelemeye ayırmanın kişisel getirisi sıfıra yakındır. İktisatçılar buna rasyonel cehalet der.
İyimserlerin cevabı hazır: Cehalet sonunda sıfırlanır. Bilgisiz seçmenler rastgele tahmin yürütüyorsa hataları sandıkta birbirini siler, kararı da bilgili azınlık verir. Sorun şu ki hatalar rastgele değil. İktisatçı Bryan Caplan, The Myth of the Rational Voter (2007) adlı kitabında halkın inançlarını eğitimli iktisatçılarınkiyle karşılaştırdı ve her seferinde tam olarak aynı yönü gösteren sistematik hatalar buldu:
- Piyasa karşıtı önyargı: Kârın şüpheli olduğu, fiyatları arz ve talebin değil şirketlerin açgözlülüğünün belirlediği ve fiyat kontrollerinin kıtlığı giderdiği inancı.
- Yabancı karşıtı önyargı: Ticaretin ve göçün iki tarafa da yarayan alışverişler değil, sıfır toplamlı kayıplar olduğu kanaati.
- İş yaratma önyargısı: Verimsiz işleri korumayı, mal ve hizmet üretmenin kendisinden daha değerli görme eğilimi.
- Kötümserlik önyargısı: Veriler ne derse desin ekonominin durmadan kötüye gittiğine dair sarsılmaz inanç.
Rastgele cehalet sıfırlanır. Sistematik önyargı ise birikir ve bu önyargıları okşayan politikacılar seçilir.
Seçmenler neden-sonuç ilişkisinde de umutsuzca kısa görüşlüdür. Ülkeler, dümeni çok yavaş dönen dev gemilerdir. Bir ülke enflasyon, çöken altyapı, mali kriz ya da sanayinin içinin boşalmasıyla boğuştuğunda, bu acı neredeyse hiçbir zaman yalnızca son yirmi dört ayda yürütmenin başında oturan kişinin eseri değildir. Birbirini izleyen hükümetlerin on yıllardır ertelediği sorunlar sonunda kapıya dayanmıştır.
Yine de seçmenler hükümetlere maçın son birkaç dakikasına bakarak not verir. Siyaset bilimciler Andrew Healy ve Gabriel Lenz (2014), seçmenlerin bir liderin bütün sicilini değerlendirmeye niyetlendiğini ama farkında olmadan dönemin tamamı yerine seçim yılındaki koşullara baktığını gösterdi. Christopher Achen ve Larry Bartels da Democracy for Realists (2016) kitabında seçmenlerin ekonominin son aylarına önceki yıllardan çok daha fazla ağırlık verdiğini, üstelik iktidarları kuraklık ve sel gibi hiçbir hükümetin kontrol edemeyeceği olaylar yüzünden bile düzenli olarak cezalandırdığını savundu. Andrew Healy ve Neil Malhotra (2009) da benzer bir tablo buldu: Amerikalı seçmenler felaketten sonra yardım dağıtan politikacıları cömertçe ödüllendiriyor, afete hazırlığı ise sandıkta hiç ödüllendirmiyordu. Oysa hazırlığa harcanan bir dolar, gelecekteki hasardan kabaca on beş dolar kurtarıyor.
Bunların hiçbiri sıradan vatandaşları kötü adam yapmaz. İşiyle, çocuklarıyla, konut kredisiyle uğraşan insanlardan, incelemeye ne vakitlerinin ne de eğitimlerinin yettiği karmaşık sistemleri denetlemelerini isterseniz sonuç zaten bu olur. Ama demek ki kalabalığın seçim günü verdiği hüküm bir denetim raporu değil, hava durumu raporudur.
Hiçbir Yere Gitmeyen Taban
Cehaletin çaresi vardır, en azından ilke olarak. Daha derin sorun şu: Her seçmen kitlesinin büyük bir kısmı yalnızca bilgisiz değil, en kötü içgüdülerinin dizginlerini salmak için izin bekliyor.
Tarihi, aydınlanmaya doğru tek yönde dönen bir çark gibi düşünmeyi severiz: ırkçılığın yenildiği, faşizmin bozguna uğratıldığı, Eski Güney’in tarihe karıştığı ve insanlığın dersini aldığı istikrarlı bir yürüyüş.
Ama öyle olmadı. Önyargı da otoriterlik de, ahlaki ilerlemenin kendiliğinden geldiğine inanan herkesi tedirgin etmesi gereken bir inatla tutunur.
Amerika’dan başlayalım. Avidit Acharya, Matthew Blackwell ve Maya Sen, Deep Roots (2018) adlı kitaplarında 1860’ta köleliğin en yoğun olduğu ilçelerde bugün yaşayan beyaz Güneylilerin, başka yerlerdeki benzer beyaz vatandaşlara göre ölçülebilir biçimde daha fazla ırksal hınç taşıdığını ve pozitif ayrımcılığa daha çok karşı çıktığını gösterdi. Jim Crow’un “Güney”i yalnızca bir tarih bölümü ya da coğrafi bir karikatür değil. Kurumsal ve kültürel bir miras bu: ırksal hiyerarşiye ve mağduriyet duygusuna dayanan, kuşaktan kuşağa aktarılan, yeni bir dil edinip kendine yeni siyasi yuvalar bulan bir siyasi içgüdü.
Avrupa tarihi, önyargının ne kadar kalıcı olduğuna dair daha da çarpıcı bir hikâye anlatıyor. İktisatçılar Nico Voigtländer ve Hans-Joachim Voth, 1348–50’deki Kara Veba sırasında Yahudi topluluklarının katledildiği Alman kasabalarını incelediler. Neredeyse altı yüzyıl sonra, tam da o kasabalarda 1920’lerde şiddetli pogromlar yaşanma ve 1928’de Nazilere oy verilme olasılığı belirgin biçimde daha yüksekti. Sonraki bir çalışmalarında da Nazi okullarında yetişen Almanların, 1996 ve 2006 gibi geç tarihlerde yapılan ulusal anketlerde bile en şiddetli antisemitik görüşleri taşıdığını buldular.
Bu temel eğilimin modern bir adı var. Siyaset psikoloğu Karen Stenner, modern liberal demokrasilerde nüfusun kabaca üçte birinin otoriterliğe gizli bir yatkınlık taşıdığını gösterdi: aynılığı, uyumu ve itaati; özgürlüğe, karmaşıklığa ve farklılığa tercih eden köklü bir eğilim. Sakin ve müreffeh dönemlerde, istikrarlı iş piyasaları ve ucuz tüketim mallarıyla yatışmış bu kesim neredeyse görünmezdir. Stenner’ın normatif tehdit dediği durumlarda ise bu gizli dürtü devreye girer: hızlı toplumsal değişim, gözle görülür demografik kaymalar, ekonomik kaygı ya da kamu düzeninin bozulması. Demagogların yabancı düşmanlığını ya da hoşgörüsüzlüğü icat etmesine gerek yok. Seçmenlerin kabaca üçte biri derinliğindeki, taşmak için hep bir bahane bekleyen hazır bir rezervden çekmeleri yeter.
Nazilerin yükselişi, rakamları doğru okumanın neden önemli olduğunu gösteriyor; çünkü gerçek hikâye, her şeye kadir bir güruh efsanesinden hem daha korkutucu hem daha öğretici. Naziler serbest bir seçimde hiçbir zaman çoğunluğu kazanamadı (History Today). Büyük Buhran’ın şokunu arkalarına alarak serbest seçimlerdeki oy oranlarını Temmuz 1932’de %37,3 ile zirveye taşıdılar. Kasım 1932’de yükseliş çoktan gerilemeye başlamıştı: İki milyon oy kaybedip %33,1’e düştüler.
Hitler iktidara çoğunluğun iradesiyle gelmedi. 30 Ocak 1933’te şansölye olmasının nedeni, Cumhurbaşkanı Hindenburg’un onu Franz von Papen gibi düzenin içindeki muhafazakârların ısrarıyla atamasıydı. Bu muhafazakârlar, hareketinin enerjisinden yararlanırken Hitler’i dizginleyebileceklerini sanıyorlardı; ölümcül bir yanılgıydı bu. Mart 1933 seçimleri Reichstag yangınının ardından yapıldı: Komünist milletvekilleri tutuklanmış, sivil özgürlükler askıya alınmıştı, kahverengi gömlekliler sokaklarda seçmenleri yıldırıyordu. Naziler bu seçimde bile ancak %43,9’a ulaşabildi. Diktatörlüğün mührünü, Katolik Merkez Partisi ve Nazi olmayan diğer partilerin Yetki Yasası’na verdiği evet oyları vurdu; hayır diyen tek parti Sosyal Demokratlardı.
Tarihin dersi, bütün bir halkın bir gecede canavara dönüştüğü değil. Ders şu: %30 ila %40’lık kararlı bir otoriter azınlık, yaygın bir toplumsal hayal kırıklığı ve kısa vadeli çıkar uğruna anayasal kuralları eğip bükmeye hazır kinik seçkinlerle bir araya geldiğinde, bir cumhuriyeti yıkmaya fazlasıyla yeter.
Tepki Neden Yönetim Felsefesi Olamaz
Miyop bir seçmen kitlesini ve kalıcı bir otoriter rezervi, düzenli olarak kötü haber üreten bir dünyanın içine koyun; karşınıza tepkisel siyasetin sarkacı çıkar.
Bir hükümet işbaşına gelir ve on yılların yapısal çürümesini devralır: sürdürülemez borç, ertelenmiş bakım, aleyhte işleyen demografi ya da kırılgan tedarik zincirleri. Sonuçlar hayal kırıklığı yaratır. Seçmen, bu sorunları çözmenin on yıllar alıp almayacağını sormak yerine işin başındakilerin berbat olduğuna karar verir ve tam tersini vaat edene yönelir.
Tepkisel siyaset duygusal netliği düşünsel netlik sanır. Öfke bir sorunu teşhis edebilir. Ama tek başına çözüm tasarlayamaz. Bir yönetim felsefesi olarak tepki, birbirinden ayrı dört nedenle başarısız olur:
- Yanlış sinyali okur, temizlik ekibini cezalandırır. Politikaların sonuçları gecikmeli ve gürültülü geldiği için, mali ya da ekonomik bir tuzağı kuran hükümet çoğu zaman fatura gelmeden görevden ayrılır ve bolluk yıllarıyla, sevgiyle anılır. Başarısızlığa mahkûm edilmiş ülkeyi devralan halefi ise çöküşün suçunu sırtlanır. Seçmenler yirmi yıl önce çıkmış bir yangın yüzünden temizlik ekibini cezalandırır ve öfkeyle kibritleri kundakçıya geri verir.
- Çözüm diye tersini sunar. Tepkisel mantık, mevcut X politikası hüsran yarattıysa X’in tersinin akıllıca olacağını varsayar. Küreselleşme yerel düzeyde acı verici altüst oluşlara yol açtıysa, cevap otarşik milliyetçilik olmalıdır. Aşırı düzenleme büyümeyi yavaşlattıysa, cevap pervasız bir deregülasyondur. Suç artınca polisin bütçesini kesmekten sokaklara asker indirmeye savrulunur. Enflasyon fırlayınca fiyat tavanı konur. Oysa kötü bir politikanın tersi çoğu zaman yalnızca başka türden bir kötü politikadır. Hayal kırıklığı yaratan bir demokrasinin tersi ise neredeyse her zaman demokrasiden çok daha kötü bir şeydir.
- Meydanı kendinden emin yalancıya bırakır. Kamuoyu öfkeliyken seçmene gerçeği söyleyen politikacı kaybeder: Sorunlar yapısaldır, ödünleşimler acı vericidir, gerçek çözümler on yıl alacaktır. Kazanan, doğru düşmanları tasfiye ettik mi her şeyin bahara kadar düzeleceğini vaat eden şarlatandır. Zamanla politikadaki ani savrulmalar her uzun vadeli taahhüdün maliyetini artırır ve bir sonraki hayal kırıklığı dalgasının daha da hızlı gelmesini garantiler.
- Kuralları yiyip bitirir. Tepkisel sarkacın her salınımı, kazananları hızlı zaferler için kurumsal güvenceleri dolanmaya özendirir. Olağanüstü hal ilanları, kararnameyle yönetim (48. Madde üzerinden işleyen Weimar hastalığı) ve siyasallaşmış kovuşturmalar olağanlaşır. Kendi lideriniz için dövülen her silah, bir sonraki seçimden sonra en büyük düşmanınıza miras kalır. Öfkeli hizipler arasında yalpalayan bir ülke, iktidarda olmayanı ezecek kadar güçlü bir devlet aygıtıyla baş başa kalır. Her hizip de eninde sonunda iktidardan düşer.
Hukuka ve Mantığa Oynamak
Halk ekonominin karmaşıklığı karşısında kolayca kandırılıyorsa, sarkacın çılgın salınımlarına meyilliyse ve içinde hoşgörüsüzlüğe yatkın büyük bir kesimi hep barındırıyorsa, özgür bir toplum nasıl ayakta kalır?
Demokrasiden vazgeçerek değil; iyiliksever bir tek adam hayal ederek hiç değil. Demokrasiye dair romantizmden vazgeçerek ve her şeyi, insan doğasının etrafına kurduğumuz kuralların sağlamlığına oynayarak ayakta kalırız.
Demokrasi, çoğunluklar doğası gereği bilge olduğu için değerli değildir. Kötü hükümetleri barışçıl yoldan değiştirmeye, gücü dağıtmaya ve hataları kan dökmeden düzeltmeye yarayan bir mekanizma sunduğu için değerlidir. O çoğunluklar sık sık yanlış bilgilendirildiği ya da tutkularına kapıldığı için de işleyen bir cumhuriyet, aydınlanmamış bir çoğunluğa rağmen ayakta kalacak biçimde kurulmalıdır.
Amerikan Anayasası’nın mimarları bunu, bugün onların adını ağzından düşürmeyen pek çok kişiden çok daha iyi anlamıştı. Kitlelere güvenmiyorlardı; daha da önemlisi, seçkinlere de güvenmiyorlardı. James Madison’ın Federalist No. 51’de yazdığı gibi:
“İnsanlar melek olsaydı, hiçbir hükümete gerek kalmazdı. İnsanları melekler yönetseydi, hükümet üzerinde ne dış ne de iç denetime gerek olurdu. İnsanların insanlar üzerinde işleteceği bir hükümeti kurarken asıl güçlük şudur: Önce hükümetin yönetilenleri denetleyebilmesini sağlamalı, ardından onu kendi kendini denetlemeye mecbur etmelisiniz.”
Madison Federalist No. 63’te Senato’yu, halkı “kendi geçici hatalarına ve yanılsamalarına karşı” koruyan gerekli bir siper olarak savundu. Alexander Hamilton ise Federalist No. 71’de cumhuriyetçi yönetimin “her ani tutku esintisine kayıtsız şartsız boyun eğmeyi” gerektirmediğini yazdı. Kademeli seçimler, kuvvetler ayrılığı, bağımsız mahkemeler ve bilerek zor değiştirilebilir kılınmış bir anayasa birer ön taahhüttür. Fırtına koptuğunda sirenlerin sesinin ne kadar baştan çıkarıcı geleceğini çok iyi bildiği için, hava sakinken kendini direğe bağlayan Odysseus gibi.
Bugün bu bahse girmek, kendimizi iki sarsılmaz ilkeye demirlemeyi gerektiriyor:
1. Hukuk İlkesi: Kim Kazanırsa Kazansın Bağlayan Kurallar
Hukukun üstünlüğü, hukuk hayran olduğumuz birini de korusa nefret ettiğimiz birini de korusa önemlidir. Adil yargılanma hakkı, sanık siyaseten sempatik de olsa itici de olsa önemlidir. İfade özgürlüğü en çok, konuşan kişi rahatsız edici bir şey söylediğinde önem taşır. Kurumsal bağımsızlık en çok, bir mahkeme ya da kurum hoşumuza gitmeyen bir sonuca vardığında önem taşır.
Anayasal ilkelere bağlılığımız, ilkeler işimize gelmeyen bir sonuç doğurduğu anda buharlaşıyorsa, o ilkelere hiç inanmamışız demektir; sadece kazanmayı seviyormuşuz. Bir ilkenin gerçek sınavı, onu savunmak kendi tarafınıza bir şeye mal olduğunda da savunmaya razı olup olmadığınızdır. En büyük siyasi düşmanınızın elinde görmekten korkacağınız bir devlet yetkisini kendi liderinize de vermeyin. Yalnızca sizin hizbiniz iktidardayken geçerli olan kural, kural değildir; emanet bir silahtır.
2. Mantık İlkesi: Havaya Göre Eğilmeyen Kanıtlar
Gerçeklik kamuoyuna saygı göstermek zorunda değil. Akılcı bir ekonomi politikası, öfkeli seçmenler onu reddetti diye aptalca olmaz. Yıkıcı bir politika da sandıktan ezici bir zaferle çıktı diye işe yaramaya başlamaz.
Bu ilkeye, kısa vadeli dürtülerimize en az güvendiğimiz yerlerde zaten başvuruyoruz. Bağımsız merkez bankaları, tam da seçilmiş politikacılar seçimden önce şaşmaz biçimde ucuz para istedikleri için var. Richard Nixon’un 1971 ve 1972’de Federal Rezerv’e baskı yapması bunun bir örneğiydi ve on yıl sürecek stagflasyonun fitilini ateşlemeye yardım etti. Tarafsız istatistik kurumları, işsizlik ve enflasyon rakamları iktidarın işine gelse de gelmese de yayımlansın diye var. Mantıkla yönetmek, kamu politikalarını bir klinik çalışma kadar acımasız bir ampirik standarda tabi tutmaktır: Gerçekçi alternatifle karşılaştırıldığında, kanıtlar neyin gerçekten işe yaradığını söylüyor?
Bu, kimseye hesap vermeyen diplomalı uzmanların yönetimine çağrı değil. Uzmanlar grup düşüncesine kapılabilir, yasalar adaletsiz olabilir, kurumlar çürüyüp kendi çıkarını gözeten loncalara dönüşebilir. Öyle olduğunda çare şeffaf denetim, ampirik kanıt ve anayasal reformdur; hakemin son kararını beğenmedik diye hakem odasını ateşe vermek değil. Kurallar dar, kamuya açık ve onları uygulayanlara karşı da işletilebilir kalmalıdır.
Küçümseme Tuzağından Kurtulmak
Yukarıda anlattığım her şeyin içine tehlikeli bir ayartı örülü ve adını açıkça koymaya değer. Seçmen cehaletinin ve gizli önyargının boyutunu bir kez gördünüz mü, kinik bir küçümsemeye çekilmek insana derin bir haz verir: Kitlelerin iflah olmaz ahmaklar olduğuna, ikna etmeye bile değmeyeceğine karar verirsiniz.
Bu tuzağa üç nedenle direnmeliyiz:
- Küçümseme de tepkisel bir reflekstir. Eğitimli sınıfın, sandıktan nefret ettiği bir sonuç çıktığında attığı duygusal bir öfke nöbetidir. O dudak bükmeyle yönetmek ya da konuşmak, tepkisel seçmenin hatasının aynısıdır; yalnızca ters yöne çevrilmiştir.
- Küçümseme, tek adamın en iyi taraftar devşirme aracıdır. Otoriter popülistin söylemi hep aynıdır: Sizi hor görüyorlar, aptal olduğunuzu düşünüyorlar; ben de sizin intikamınızım. Sıradan vatandaşlara karşı takınılan her kendini beğenmiş tepeden bakış, demagog için bedava bir seçim reklamı işlevi görür.
- Küçümseme, von Papen’in ölümcül hatasına götürür. Seçkinler halkın yönetilmesi gereken bir sürüden ibaret olduğuna kendilerini inandırınca, normları askıya alabileceklerini, popülist öfkeyi yönlendirebileceklerini ve canavarı tasmalı tutabileceklerini düşünmeye başlarlar. Bu kibrin tarihte kayıtlı bir ölü bilançosu var.
Anayasal gerçekçilik seçkinci bir küçümseme değil, herkesi kapsayan bir alçakgönüllülüktür. Liberal anayasacılığın temel öncülü, sıradan seçmenlerin herkesten ahmak, seçkinlerin ise bilge olduğu değil. Öncül şu: Korktuğunda, kabilesine kapandığında ya da öfkelendiğinde hiç kimse sağlıklı akıl yürütemez. Ne mitingdeki kalabalık, ne diplomalı teknokrat, ne de bunun gibi yazıları yazan ya da okuyan insanlar. Bu yüzden kimseye denetimsiz güç emanet edilemez.
Yurttaşlarınıza saygı göstermek, yanılgılarını okşamadan dertlerini ciddiye almak demektir. Kasabası sönüp giden fabrika işçisi, mahalledeki okulun çöküşünü izleyen anne baba, konut piyasasının dışına itilen genç aile sorunlarını hayal etmiyor. Bir şeylerin bozuk olduğu konusunda çoğu zaman haklılar; onu kimin bozduğu ve nasıl düzeltileceği hakkında yıkıcı bir yalana inandırılmış olsalar bile. Ciddi siyasetin işi, onlara gerçekliğe dayanan, uygulanabilir çözümler sunmaktır; bir dolandırıcıya kandılar diye onlara dudak bükmek değil.
Kalıcı Olana Oynayın
O halde bahsi açık açık ortaya koyayım.
Seçmenlerin ekonomi konusunda aşağı yukarı her zaman olduğu kadar bilgisiz, kısa görüşlü ve günah keçisi aramaya yatkın kalacağını varsayın. Her toplumun üçte birinin, korkuyla harekete geçirilip otoriter hoşgörüsüzlüğe destek verebileceğini varsayın. Dünyanın hayal kırıklığı yaratan sonuçlar üretmeye devam edeceğini varsayın; çünkü karmaşık toplumları yönetmek zordur ve geçmiş hataların faturaları vaktinde gelmeye devam edecektir.
Sonra kendinize sorun: Bu varsayımlara hangi siyaset felsefesi dayanabilir? Kalıcı olarak aydınlanmış bir çoğunluk gerektiren bir felsefe değil; öyle bir şey hiç var olmadı. Yalnızca “doğru insanlar” her seçimi kazandığında işleyen bir felsefe de değil.
Bunun yerine daha zor ama daha dayanıklı bahse girin:
- Hukukun üstünlüğüne oynayın; hukuk nefret ettiğiniz birini koruduğunda ya da hoşunuza gitmeyen bir sonuç doğurduğunda da.
- Ekonomik mantığa oynayın; kalabalık sihirli, acısız çözümler istediğinde de.
- Ampirik kanıta oynayın; kabile sloganları çok daha popülerken de.
- Kurumsal reforma oynayın; her şeyi yıkıp geçmek duygusal olarak çok daha rahatlatıcıyken de.
- Anayasal sınırlara oynayın; özellikle de kendi tercih ettiğiniz liderler iktidardayken.
Dünya hayal kırıklığı yaratan sonuçlar üretmeye devam edecek. Seçmenler hata yapmaya devam edecek. Siyasetin sarkacı salınmaya devam edecek.
Bizim işimiz onunla birlikte salınmak değil. İşimiz, fırtına koptuğunda ve kalabalık öfkelendiğinde, korumaya değer olanın o hava geçtikten sonra hâlâ ayakta kalmasını sağlayacak kadar sağlam kurallar kurmak ve onları savunmak.
İleri Okumalar
- Achen, Christopher H. ve Larry M. Bartels. Democracy for Realists: Why Elections Do Not Produce Responsive Government (Princeton University Press, 2016).
- Acharya, Avidit, Matthew Blackwell ve Maya Sen. Deep Roots: How Slavery Still Shapes Southern Politics (Princeton University Press, 2018).
- Caplan, Bryan. The Myth of the Rational Voter: Why Democracies Choose Bad Policies (Princeton University Press, 2007).
- Hamilton, Alexander ve James Madison. The Federalist Papers, özellikle 51, 63 ve 71 numaralı makaleler (1787–88).
- Healy, Andrew ve Gabriel S. Lenz. “Substituting the End for the Whole: Why Voters Respond Primarily to the Election-Year Economy,” American Journal of Political Science (2014).
- Healy, Andrew ve Neil Malhotra. “Myopic Voters and Natural Disaster Policy,” American Political Science Review (2009).
- Stenner, Karen. The Authoritarian Dynamic (Cambridge University Press, 2005); ayrıca bkz. Alberta Views’daki portre yazısı.
- Voigtländer, Nico ve Hans-Joachim Voth. “Persecution Perpetuated: The Medieval Origins of Anti-Semitic Violence in Nazi Germany,” Quarterly Journal of Economics (2012).
- Voigtländer, Nico ve Hans-Joachim Voth. “Nazi Indoctrination and Anti-Semitic Beliefs in Germany,” Proceedings of the National Academy of Sciences (2015).
Yorumlar